BIOS to zapisany w pamięci stałej zestaw podstawowych procedur pośredniczących pomiędzy systemem operacyjnym a sprzętem. Jest to program zapisany w pamięci ROM (Read Only Memory – pamięć tylko do odczytu) płyty głównej oraz innych urządzeń takich jak karta graficzna. Bios jest odpowiedzialny za obsługę urządzeń, uruchamianie systemu czy oszczędzanie energii. Bez niego komputer by nie istniał.

Podział biosu

Istnieje wiele odmian biosu. Ja skupię się na dwóch najważniejszych – nowszym Phoenix i jego starszym bracie Award. Po co w ogóle jest bios? Do czego służą te wszystkie opcje? Jak się w tym wszystkim połapać, aby niczego nie popsuć? Odpowiedzi na te i inne pytania dowiesz się z tego właśnie artykułu.

Bios PHOENIX

Tak wygląda główne okno biosu Phoenix (w różnych wersjach może ono wyglądać troszeczkę inaczej, ale nie sposób wszystkiego opisać. Na szczęście wszystkie opcje znaczą to samo):

Opis poszczególnych sekcji tego właśnie biosu wygląda następująco:

Bios podzielony jest na szereg kilku zakładek w górnej belce. Mianowicie są to:

Main – jest to główne menu biosu, to tutaj możemy sprawdzić i ustawić godzinę, datę, język czy tryb pracy zworek, a także możemy włączyć/wyłączyć natywną obsługę kontrolera SATA (zależne od wersji biosu Phoenix).

Advanced – większość funkcji z tej właśnie sekcji odpowiada za konfigurację urządzeń na płycie głównej np kontrolery dysków twardych, stacji dyskietek, układów dźwiękowych, portów USB itd.

Power – sekcja odpowiedzialna za pobór mocy komputera. Tutaj możemy znaleźć przeróżne ustawienia dotyczące oszczędzania energii.

Boot – sekcja odpowiedzialna jest za ochronę biosu hasłem, jak i za ustawianie, z jakiego nośnika ma startować komputer.

Exit – tutaj możemy zapisać lub anulować każdą wykonaną przez nas modyfikację w biosie, jeśli nie jesteśmy pewni co do wykonanych działań.

Przydatne funkcje w biosie Phoenix

1.) Ochrona biosu hasłem – możemy założyć na nasz bios blokadę w postaci hasła, która uniemożliwi do niego dostęp osobom postronnym. Phoenix oferuje nam ustawienia hasła dla biosu, jak i dla systemu:

ochrona hasłem samego biosu: Zaczynamy od przejścia do sekcji Boot, potem odszukujemy pozycję Security i wciskamy Enter. UWAGA!!! W innych odmianach tego biosu pozycja Security może być umieszczona górnej belce biosu! Teraz wybieramy Supervisor Password i wciskamy Enter. Pokaże nam takie okno (może się ono różnić od tego na screenie):

wpisujemy wybrane przez siebie hasło i naciskamy Enter. Gdy pojawi się okno z napisem Confirm Password wpisujemy hasło ponownie. Wciskamy Enter i hasło gotowe!

ochrona hasłem komputera: Wybieramy User Password i wprowadzamy dowolne hasło. Żeby metoda zadziałała, musimy zmienić wartość Password Check z wartości Setup na wartość System.

Niestety, wszystkie hasła dostępu do biosu da się złamać. Służą do tego hasła „wytrychy” lub różne programy, których nie będę opisywać.  Przykładowe hasło „wytrych” dla biosu Phoenix to po prostu phoenix

2.) Startowanie komputera z pamięci przenośnej – możemy ustawić nasz bios tak, aby można było zainstalować system np z pendriva (nie każdy bios ma taką opcję!). W biosie typu Phoenix pamięć przenośna rozpoznawana jest jako dysk twardy (HDD).

Przechodzimy kolejno do zakładek Boot–>Boot Device Priority i na pierwszym miejscu (jako 1st Boot Device) ustawiamy Hard Disk Drive, czyli nasz dysk twardy.  Na liście dysków poszukujemy naszej pamięci przenośnej i ustawiamy ją na pierwszym miejscu (zazwyczaj przesuwamy pozycję klawiszami Page Up i Page Down ):

Patrząc orientacyjnie, pamięć flash jest na drugim miejscu, więc przestawiamy ją na pierwsze. W ten sposób właśnie ustawiliśmy start komputera z pamięci przenośnej.

3.)Proste usunięcie logo producenta płyty głównej – jeśli nie chcemy widzieć loga producenta płyty głównej, wystarczy, że zastosujemy się do poniższego kroku:

Przechodzimy kolejno do zakładek Boot—>Boot Settings Configuration i odszukujemy Full Screen LOGO. Musimy zmienić wartość tej opcji z Enabled (Włączony) na Disabled (Wyłączony).

4.)Start komputera z płyty CD/DVD – chcesz zainstalować system, a nie wiesz, w jaki sposób ustawić startowanie komputera z płyty? Opcja przydatna jest także wtedy, gdy np nie można uruchomić zainfekowanego przez wirusy komputera i można go wyleczyć tylko poprzez skanowanie z płytki ratunkowej.

Przechodzimy kolejno do zakładki Boot–>Boot Device Priority i 1st Boot Device. Teraz z listy wybieramy CD/DVD ROM (nazwa napędu może się różnić w zależności od biosu) – ustawiamy na pierwszym miejscu nasz napęd:

Szczegółowy opis  ustawienia bootowania znajdziemy tutaj http://toin.pl/1383/jak-ustawic-bootowanie-w-biosie/

5.) Sprawdzanie parametrów pracy podzespołów komputera – bios ten oferuje możliwość sprawdzenia parametrów komputera tj oferuje tzw funkcje diagnostyczne.

Znajdziemy je przechodząc do sekcji Power–>HardWare Monitor. Już na samym początku zobaczymy temperatury np procesora. Parametry typu CPU FAN Speed, CHIP FAN Speed informują o prędkości obrotów wiatraków i chipsetu. Poprawna praca wiatraków mieści się w przedziale od 2000-4000 obrotów na minutę.

Bios AWARD

Główne okno tego biosu wygląda następująco:

Krótki opis niektórych (najważniejszych) funkcji tego biosu wygląda następująco:

Advanced BIOS Features – tutaj znajdziemy ustawiania dotyczące ustawienia nośników, z których ma startować komputer. W tej sekcji wybieramy właśnie odczyt z dysku CD/DVD, jeśli chcemy zainstalować system.

Integrated Peripherals – tutaj skonfigurujemy nasze urządzenia podłączone do komputera tj. dysk twardy, kart dźwiękowe itd.

PC Health Status – tutaj możemy sprawdzić stan zasilania i chłodzenia, jak i również je modyfikować.

Power Management Setup – znajdziemy tu opcje dotyczące oszczędzania energii.

Load Fail-Safe Defaults i Load Optimized Defaults – dzięki tym opcjom możemy przywrócić ustawienia domyślne, jeśli np komputer jest niestabilny.

Set Supervisor Password i Set User Password – tutaj ustawimy hasło dla biosu jak i dla komputera.

1.) Ochrona biosu hasłem – Award również oferuje ochronę hasłem. Wygląda to następująco:

ochrona hasłem samego biosu: wybieramy w głównym oknie biosu opcję Set Supervisor Password i naciskamy Enter. W takim oto oknie wpisujemy wybrane przez nas hasło i potwierdzamy Enterem. Hasło musimy powtórzyć, wpisując je w okno, które się kolejno ukaże .

ochrona hasłem komputera: Przechodzimy do sekcji Set User Password i ustawiamy hasło dla komputera. Jesli hasło nie zadziała, najprawdopodobniej będziemy musieli w sekcji Advanced BIOS Features odnaleźć Security Option i przestawić ją z Setup na System.

2.) Startowanie komputera z pamięci przenośnej – również i ta wersja biosu powinna sobie poradzić z ustawieniam np pendrvia jak nośnik startowy.

Przechodzimy do First Boot Device i wciskamy Enter. Na liście poszukujemy opcji USB-HDD i zatwierdzamy Enterem. Jeśli opcja USB-HDD jest niedostępna wybieram Hard Disk i przechodzimy do kolejnego kroku. Jeśli USB-HDD jest aktywne nie musimy nic więcej zmieniać. Przechodzimy do Advanced BIOS Features i odszukujemy Hard Disk Boot Priority. Z listy dysków wykrytych przez bios wybieramy USB-HDD tak, by znalazł się na pierwszym miejscu (zazwyczaj przesuwamy strzałkami albo poprzez PAge Up, Page Down).

3.)Proste usunięcie logo producenta płyty głównej –bios Award również nam to umożliwi.

Przechodzimy do sekcji Advanced BIOS Features i odszukujemy opcji Full Screnn logo show. Zmieniamy wartośc z Enabled na Disabled. Logo producenta nie powinno się już pojawić.

PODSUMOWANIE

W artykule przedstawiłem opisy najważniejszych funkcji biosu Phoenix i Award. Należy pamiętać, aby nie zmieniać żadnych opcji, o których nie mamy zielonego pojęcia i nie wiemy do czego służą. Dołożyłem wszelkich starań, by uczynić artykuł przejrzystym i możliwym do zrozumienia, lecz pamiętaj, żę wszystkich operacji w biosie dokonujesz na własną odpowiedzialność!